De Notenkraker

Dansende prinsessen
Een eenogige koning
Een levende pop
Springende muizen

Ze wordt betoverd
Raakt verliefd
Ze vechten
En winnen

Tot in de details
Zie ik de muizen
Met hun gestreepte vachten
Zie ik de kastelen
Met gordijnen rijkelijk versierd
Zie ik prinsessen van adel
Met hun fladderende rokken

Ik waan me in een sprookje
Die tot leven komt door dans

Breivik

Een koptelefoon op, de zaal is vrij donker en we zitten in een cirkel rondom wat instrumenten en een acteur die ons stuk voor stuk aankijkt. Door de koptelefoon hoor ik zee geluiden. De combinatie van de onheilspellende golven en de donkere zaal, zorgen ervoor dat ik schrik als de acteur, die Anders Breivik speelt, begint met praten. Meteen zit ik in het verhaal, door de speciale geluidstechniek voelt het alsof Breivik tegen mij praat, tegen mij alleen. Af en toe doe ik mijn ogen dicht om alleen maar te horen wat er gezegd wordt. Langzaam volgen we Breivik op weg naar zijn gruwelijke daad. Hij vertelt, maakt muziek, gamet en opeens is het stil en donker. Althans de acteur is stil, maar ik hoor van alles: mensen kuchen, mensen op hun stoel schuifelen, mensen die zuchten, allerlei geluiden van het publiek. Tijdens het nagesprek kom ik erachter dat op dit moment de microfoontjes in de zaal extra hard zijn gezet. Breivik lijkt steeds meer gedesocialiseerd en vertelt ons over zijn ideeën. De ideeën en hoe hij erover praat worden steeds angstaanjagender. Tot hij plots wegloopt. Ik verwacht dat hij terugkomt, dat er nog een climax komt. Maar terwijl de minuten verstrijken, begin ik te twijfelen of hij wel terug zal komen. Het publiek blijft stil en sommigen zetten hun koptelefoons af. Ik weet het nu zeker: dit is het eind. Maar het blijft stil. Na het besef dat dit het einde is, lijkt er een last van mijn schouders te vallen. Ik denk na over wat ik gezien heb en hoop dat deze stilte nooit ophoudt. Een stilte die eindeloos lijkt te duren en waar ik oneindig van geniet. Een bizar eind, waarbij niet eens geklapt wordt, maar een einde waar ik van genoot, die ik nooit zal vergeten en die de voorstelling net iets extra’s gaf.

Met de Mantel der Liefde

We lopen de zaal binnen van Cultura. Een zaal die mij inmiddels wel behoorlijk bekend is. Het open plafond vol buizen en stangen, de rode stoelen en het platte toneel. Op mijn kaartje had ik gezien dat ik op de eerste rij zat, waar ik mij erg op verheugde. Maar zodra ik de zaal binnenloop, zie ik dat we niet op de rode stoelen moeten plaatsnemen: er staan stoelen in een cirkel op het podium met in het midden een bed en een celliste. We mogen dus nog dichterbij zitten. Lichtelijk verbaasd ga ik toch maar wel op de eerste rij zitten, maar dan van de neergezette zwarte stoelen. Man, wat is die acteur dichtbij, nog dichterbij dan op de eerste rij. Deze voorstelling moet wel intiem worden. Deze voorstelling moet mij wel raken. Vol verwachting zit ik in deze intieme setting in de zaal. De celliste begint te spelen waardoor mijn verwachtingen waar lijken te worden. Prachtige, rustige, mysterieuze klanken door een combinatie van zang en cello. Vervolgens begint de acteur te vertellen. Ik hoop nog steeds dat hij mij gaat raken met zijn verhaal over mantelzorg. Hij vertelt over hoe het steeds slechter ging met zijn vader, hoe hij steeds meer zorg op zich nam en hoe zijn vader hulp van anderen weigerde. Hij blijft vertellen, speelt af en toe ook vader en ik blijf wachten op het moment dat ik geraakt wordt. En wachten. En wachten. Ik kijk af en toe op het horloge van degene naast mij. Het moment komt niet. Hij blijft vertellen alsof het een presentatie is, maar ik wil weten hoe het voelde voor hem. En begrijp mij niet verkeerd, deze voorstelling heeft mijn begrip en kennis over mantelzorg vergroot. Het gevoel erbij bleef echter uit, terwijl ik hoopte dat het aan zou gaan.

Afbeelding: Anna - Nieuwe Familie

Nieuwe Familie

De tranen staan in mijn ogen. Een brok zit in mijn keel. Muayad zit op een stapel stapelbedden. Sanne zit ervoor. Samen vertellen ze het verhaal van Muayad. Over zijn leven in Syrië. Over hoe hij daar een gewone jongen van negentien was en elke dag naar de sportschool ging. Over zijn reis van ruim drie weken naar Nederland. Ik hoor ze vertellen over hoe hij door mensenhandelaren is vervoerd. Ik kan niet anders dan diep geraakt worden door deze aangrijpende verhalen.

En dat is slechts een fragment uit deze twee uur durende voorstelling. Het enige woord dat ik uit kon brengen toen ik de zaal uit kwam: wauw. Twee uur heb ik op het puntje van mijn stoel gezeten, of eigenlijk ben ik eraf geblazen. Ik werd gegrepen door de heftige waargebeurde verhalen. Zeker twee keer stonden de tranen in mijn ogen en de brok in mijn keel die bleef. Maar ik heb ook gelachen. Om het plezier wat er was, de vrolijkheid van de spelers, de gekke dansjes en de katten gemaakt van dekbedden. Een fijne afwisseling in een stuk waarin ik omvergeblazen ben door de waarheid. Wat ze vertellen is echt. Het is onze wereld waarin wij leven. Ik kan het haast niet bevatten. Het verhaal van twee Syrische jongemannen die naar Nederland gevlucht zijn. En het verhaal van een Nederlandse jonge theatermaker Sanne Vogel die ze opgevangen heeft, die het vluchteling probleem wil oplossen. Met deze voorstelling doet ze dat. Nee, niet het hele vluchtelingenprobleem, maar ze levert een zeer belangrijke bedrage: ze creëert begrip, laat zien dat vluchtelingen mensen zijn en leert ons dat liefde haat zal overwinnen. Een voorstelling die je raakt. Een voorstelling die vooroordelen wegneemt. Een voorstelling die iedereen zou moeten zien.

Neelie!

Een glimmend zwarte vloer. Een witte achterwand. Een vrouw loopt over het toneel. De start van een indrukwekkend biografisch toneelstuk.  Een biografie van Neelie Kroes, gespeeld door Carine Crutzen. Ze leeft in een wereld vol mannen met maar één ambitie: carrière maken in deze harde wereld. We zien haar veranderen in een gevoelloze carrièretijger. In sneltreinvaart leren we Neelie en haar harde mannenwereld kennen. Een mannenwereld die op het toneel wordt weergegeven door de zes mannelijke acteurs. Na deze voorstelling weet ik wie Neelie Kroes is, hoe haar wereld in elkaar zit en ben ik gaan twijfelen aan de rollen van mannen en vrouwen in onze samenleving.