Cookies Wij gebruiken cookies om de website optimaal te laten functioneren en om in te spelen op de informatiebehoefte van onze bezoekers. Door gebruik te maken van onze website stemt u in met het plaatsen van cookies. Lees meer hierover in onze privacy- en cookieverklaring.

Zoetstof

Broederliefde 2.0 Ik zal eerlijk zijn, toen ik de introductie over Zoetstof op de website van Cultura las, dacht ik precies te weten wat het (zeer afgezaagde, voorspelbare) plot zou zijn. Ik zag het helemaal voor me: Drie van elkaar vervreemde broers waar nadat de oppervlakte van hun relatie (na de “verplichte familie-smalltalk” die we waarschijnlijk allemaal wel kennen) eraf is geschaafd en het oprakelen van herinneringen tijdens het opruimen van het huis van hun overleden vader, hun conflicten en problemen weer naar boven komen. Dan ontploft de boel, maar… na nog meer opruimen en herinneringen die ze tegenkomen, realiseren ze zich dan dat hun band sterker is dan die problemen die ze over de jaren met elkaar hebben gekregen en dat ze met een schone lei willen beginnen en bla, bla, bla, eind goed al goed.

We hebben allemaal wel eens films met een dergelijk verhaallijn gezien vermoed ik. Maar, ik had mezelf dan een paar dingen voorgenomen, waar ik extra op zou letten.

1) Weten de acteurs, ondanks dat ik al precies weet hoe het gaat aflopen (dacht ik), me toch te verrassen/vermaken?
2) Is de manier hoe de relaties tussen de broers vorm wordt gegeven realistisch en herkenbaar? (Als middelste met twee broers was ik daar zeker benieuwd naar)

Nou, ik kan jullie wel zeggen dat het pijnlijk herkenbaar was. De oppervlakkige ongemakkelijkheid, de realisatie dat je eigenlijk niets van elkaar weet, de oudste-middelste-jongste dynamiek, de zorgen die je als oudste twee deelt over de jongste, de bemiddelaar willen zijn en je jezelf een beetje als een soort stuiterbal van “kant” (broer 1) naar “kant” (broer 3, of 2 in mijn geval, als zus) en weer terug gooit. Alleen al dat was heel vermakelijk om naar te kijken.

MAAR, waarschijnlijk nog veel belangrijker, ik zat er helemaal naast wat de verhaallijn betreft. Omdat ik niet wil spoilen, zal ik daar niet al te veel over zeggen, maar je wil toch wel graag ontdekken wat er nou precies speelt, hoe de broers daarmee omgaan en of ze eruit gaat komen. Hoe het gespeeld wordt is ook heel realistisch; onversterkt (qua geluid), geen stiltes opgevuld met sfeervolle muziekjes, geen zwaar overdreven gebaren en een heel functioneel (kaal maar huiselijk) decor. Je zit letterlijk als vierde muur in een huiskamer waar een familietafereel zich ontrafelt. En ondanks dat ik dat helemaal niet bij deze voorstelling had verwacht, was er toch veel stof voor reflectie. Bij andere voorstellingen over (duidelijk) maatschappelijke thema’s viel dat wel te verwachten, maar dat overviel me bij Zoetstof een beetje. Misschien een goede aanleiding om iets vaker mijn broers een berichtje te sturen.

Ma

Alzheimer en dementie zijn fenomenen waar veel mensen direct mee geconfronteerd worden. Ikzelf daarentegen behoor (gelukkig) niet tot die groep, nog niet in ieder geval. Maar juist omdat ik niet die ervaring heb, was ik heel erg benieuwd naar wat ik van een voorstelling over dit onderwerp en over mantelzorg zou vinden. Want: Is dat niet een heel zwaar onderwerp? Kan ik zoiets waarderen als het niet herkenbaar is voor mij? Ik zou er op 7 februari achter komen, al kijkend naar Eric Corton op het Cultura toneel.

De avond begon met een voorbespreking (waar ik net op tijd voor was, 19:30 is geen handige begintijd voor mij) over de voorstelling, over het decor, over alzheimer en dementie, over de producent Solo Stories en over de voorbereiding en desbetreffende anekdotes. Ik moest mijn best doen om mijn aandacht erbij te houden, maar dat was met name te wijten aan vermoeidheid en de aanwezigheid van omgevingsgeluid (ik weet niet of andere mensen het gewoon niet zo interessant vonden of dat die mensen niet voor de voorstelling kwamen, wat heel goed kan aangezien er in Cultura van alles te doen/zien is, maar het leidde me wel af). Daarna was er nog even de tijd om een koffie naar binnen te gieten en gingen we langzaamaan richting de zaal. Het was de eerste keer dat ik bij Cultura op het balkon zat en ik was benieuwd of dat mijn theater-beleving zou beïnvloeden (soms, tijdens concerten of andere voorstellingen, heb ik niet het gevoel dat ik onderdeel ben van de productie maar dat ik naar een opname aan het kijken ben, omdat op het balkon zitten/staan een soort afstand kan creëren). Het decor was overigens heel gaaf. Een wit gordijn op de achtergrond en grote stapels wit papier verspreid over het toneel. Op het eerste gezicht lijkt dat misschien niet heel spectaculair, maar er wordt (in mijn ogen) heel slim gebruik van gemaakt. Ook zit er een zekere symboliek achter, die naarmate de voorstelling vordert, steeds sterker wordt. Ik wil niet al te veel weg geven (al sluit ik niet uit dat een van mijn theaterkijk-collega’s dat wel doet. SHAME!), maar het is gaaf.

De voorstelling zelf: wauw. Dat Eric Corton een goede acteur is, wist ik natuurlijk wel (want Penoza, om maar even wat te noemen) en dat hij grappig is, same story. (Ik zag Eric voor het eerst bij het BNN programma De Kannibalen, een improvisatieprogramma wat inging op actualiteiten. Het werd uitgezonden toen ik een jaar of 11 was, dus de helft van de grappen ging aan me voorbij. Maar desalniettemin vond ik het toch leuk. Also: I <3 Jeroen van Koningsbrugge en Dennis van de Ven, dus ik was fan.) Toch was ik zwaar onder de indruk. Dat is niet alleen aan hem te danken, het verhaal zit ook goed in elkaar. Het moet een heel proces geweest zijn om van een boek naar een voorstelling van ongeveer vijf kwartier te gaan, dus kudo’s daarvoor. Maar Eric’s vermogen om supersnel te switchen is indrukwekkend. Van luchtige, grappige, nostalgische anekdotes over Ma, naar momenten van pure wanhoop, machteloosheid, angst en woede, emoties die (ervaring met alzheimer of niet) heel relateable zijn. En van “zichzelf” (de naamloze hoofdpersoon) naar zijn dementerende moeder, andere familieleden, buren en verplegingspersoneel. Ter verduidelijking, hij speelt de hele tijd “zichzelf”, maar net zoals veel van ons doen, doet hij ook de stemmetjes/accenten van anderen terwijl hij zijn verhaal vertelt (of ben ik de enige die dat doet?).

Samenvattiend: De voorstelling vond ik supergaaf. Van de “balkon induced afstand” heb ik geen last gehad, Eric leek precies te weten waar hij moest staan om zichtbaar te blijven. En, het meest belangrijke denk ik, ik heb een beter beeld gekregen over hoe het is wanneer iemand in je eigen omgeving alzheimer heeft, en om mantelzorger te zijn en gebaseerd op de gesprekken die ik om me heen hoorde, was het voor “ervaringsdeskundigen” ook een hele prettige voorstelling.
Dus, als je tijd en geld hebt, en zelf “iets” met mantelzorg en/of dementie te maken hebt, er meer inzicht in wil krijgen, of Eric Corton een keer in het echt wil zien, ga bij Ma op bezoek.

Liefhebben

Liefhebben? Nee. Leukvinden? Best wel!

Woensdagavond 31 januari, ik en een aantal andere theaterkijkers warmen onze handen aan thee. We staan in het Atrium, een grote, open, warme ruimte waar iedereen voordat de voorstelling begint nog even rustig op adem kan komen en van een drankje kan genieten. Aan de wand hangen ingelijste afbeeldingen van vogels. De uil weet altijd mijn blik te vangen. We praten over onze verwachtingen van Laura van Dolron’s “Liefhebben”. De voorstelling speelt al een tijdje en is ook in boekvorm uitgebracht, een goed teken dacht ik zo. Laura doet veel verschillende dingen, zoals te zien is op haar website, en dat is best bewonderingswaardig. Ook had ik van te voren een mini-compilatie en trailer gekeken. Dat had ik in dit geval beter niet kunnen doen denk ik, daarover later meer.

Van Dolron’s genre, of stijl, hoe je het noemen wil, is heel eerlijk en openhartig. Het podium en decor weten dat goed te weerspiegelen. De gordijnen/coulissen zijn opengetrokken en op het podium hangt een grote mobile, vol met (persoonlijke) spullen en kleine tekens van liefde. Een echte eye-catcher. Het was niet “stand-up” is zoals ik gewend ben. De voorstelling is leuk en soms ook best grappig, maar niet op een ‘dit maakt me hardop aan het lachen’-manier. Althans, mij niet. Om me heen waren genoeg mensen die dat niet met me eens waren, wat ik baseer op de keren dat ik gegrinnik om me heen hoor. Wat ik op zijn beurt wel weer amusant vind.

Een onderwerp als “liefhebben” kan ik zeer waarderen, net als het doel om mensen in een positieve vicieuze cirkel van liefhebben te brengen. En er zaten zeker mooie en leuke anekdotes en moralen in die me bij zullen blijven. Zo liet het bijvoorbeeld zien dat tekenen van liefhebben helaas vaak zichtbaar zijn in donkere periodes, als we doorhebben dat onze tijd samen beperkt is. Een reminder dat we die tekens best wel wat vaker, hoe klein ook, mogen tonen. Aan vrienden, familie, vreemden, of aan onszelf. Aan de andere kant waren sommige anekdotes misschien iets te persoonlijk. Niet op een TMI-manier (wat staat voor Too Much Information, you’re welcome), maar in de zin dat ik me er niet echt in kon verplaatsen en er daarom niet zo veel mee kon. Misschien is dat een verschil in levensfase, of dat ik ongeveer het tegenovergestelde van een kinderwens heb bijvoorbeeld, or een gebrek aan empathisch vermogen.

Al met al is de voorstelling best de moeite waard. Het verhaal is soms wat treurig, maar wel mooi. En al komen niet alle voorbeelden (bij mij althans) even goed aan, de rest maakt dat wel enigszins goed.

Maar, kleine waarschuwing: Kijk niet van te voren naar filmpjes met stukjes uit de voorstelling. Ik had het leuker gevonden als ik dat niet had gedaan denk ik. Want door dat wel te doen, wist ik al waar een aantal verhalen naartoe gingen, of wat de punchline van een grap was. En met het ontbreken van ‘the element of surprise’, zijn die verhalen wel meteen een stuk minder leuk. Mede daarom heeft de voorstelling me niet omvergeblazen. Maar ik heb desalniettemin wel een leuke avond gehad. Ik kan alleen maar hopen dat Laura na deze review me nog steeds genoeg liefheeft dat ze(hypothetisch gezien) bij me zou willen logeren…

Breivik

Na door de kou gefietst te hebben, loop ik snel naar de balie bij de ingang van het theater om daar mijn kaartje voor “Breivik” op te halen. Ik ben nog niet helemaal klaar met het reorganiseren van mijn spullen als ik bij de (gratis!) garderobe aankom, maar dat vindt de servicemedewerker gelukkig niet erg. Ik geef mijn jas en sjaal aan hem en terwijl hij me een kaartje terug geeft, wenst hij me een fijne voorstelling toe. In de foyer spot ik een aantal andere theaterkijkers, ik schuif snel aan. Het is altijd een beetje een verrassing wat je precies gaat zien, maar deze avond is toch een uitzondering. ‘Silent theatre’? ‘3D geluidseffecten’? Het format is “Anders” (mag je woordgrappen maken m.b.t. een massamoordenaar?), maar bovenal gaan we zo naar een acteur kijken die een terrorist speelt. Het voelt een beetje vreemd om naar zo’n voorstelling te gaan, maar toch ben ik erg benieuwd waar ik zo naar ga kijken. Niet heel veel later wordt er op de gong geslagen en mogen we naar boven. Voor we de zaal ingaan, moeten we wachten tot iedereen boven is. Jelle van der Meulen, de regisseur/maker, geeft ons eerst nog een paar instructies over de koptelefoon die we straks op moeten doen en de stoelen die om de acteur heen staan opgesteld in twee kringen waar we straks allemaal zelf een plekje mogen uitzoeken. Oh, en dat we onze telefoons uit moeten zetten. Maar nu ook echt, want er wordt veel met draadloze apparatuur gewerkt en dat kan door telefoonsignalen verstoord worden.
Zodra we de zaal inlopen en een koptelefoon krijgen aangereikt, is het toneelstuk eigenlijk al begonnen. Want ‘Breivik’ zit al op het podium, op zijn bureaustoel, op ons te wachten. De stoelen worden gevuld. Hij staart iedereen even aan, ik probeer de neiging om te glimlachen te onderdrukken, maar dat zit er zo diep ingebakken dat dat me niet lukt. Voor het al te ongemakkelijk wordt, laat hij zijn blik alweer op iemand anders rusten. Door de koptelefoon klinkt het geluid van water. Ik weet niet zo goed of daarin het geluid van ruisende golven aan een strand herken, of de combinatie van regen en wind, alsof we samen met Breivik op een stormachtige avond in een zolderkamer zitten. Het licht gaat uit, de apparatuur en het podium is zo ingericht dat de hoofdpersoon soms in je linkeroor lijkt te praten, en vervolgens in de rechter. De acteur neemt ons mee in de persoonlijke reis die Breivik maakt. Hij begint als een ietwat vreemde jongen met wat ongebruikelijke opvattingen, maar naarmate de voorstelling vordert, verandert hij steeds meer in een soort psychopaat. Terwijl hij zijn plannen en wereldbeeld uit de doeken doet, “traint” hij zichzelf door schietspelletjes te spelen en begeleid hij zichzelf met een elektrische gitaar waar hij met een speciaal pedalboard gave loopjes mee maakt. Je wordt compleet in het verhaal meegezogen, niet alleen maar omdat je maar twee meter van de acteur afzit, maar ook omdat de andere geluids- en lichteffecten zijn spot on (Spot, snap je? Als in licht? Goed…). Op een gegeven moment doet Breivik zijn kogelvrijvest aan en loopt hij de kring uit. Ik hoor nog wat voetstappen achter me, maar kijk niet om. “Is het nu afgelopen?” denk ik. “Wacht, welke datum zei hij net dat het was? Is dit wanneer ‘het’ gebeurde?” Ik heb net gezien hoe een jongeman zichzelf heeft geradicaliseerd met een verschrikkelijk resultaat ter gevolg, dat moet even inzinken. En ik ben niet de enige, want het blijft heel lang heel erg stil.
De regisseur komt oplopen om te zeggen dat we in de zaal plaats mogen nemen en we zo aan het nagesprek gaan beginnen. Er worden wat stoelen opgeruimd en niet veel later komt Alex Molenaar, de acteur, weer het podium oplopen. Hij wordt met luid applaus ontvangen. Jelle heeft wat stellingen voorbereid, maar die blijken we eigenlijk niet zo veel nodig te hebben. Want tijdens het nagesprek kwam van alles naar voren. Het doel van de voorstelling, Breivik, zijn daden, zijn vrijheden, artistieke vrijheid, radicalisering, hoe daar als maatschappij mee om te gaan… Het maakt veel in mensen los. De rest van de avond wordt er nog veel over de voorstelling en de actualiteiten daar omheen nagepraat. Eerst doe ik dat met een aantal andere theaterkijkers, niet heel veel later schuiven de regisseur, acteur en vervolgens ook de technicus aan, die erg benieuwd zijn naar wat we ervan vonden. Daar hield het niet bij op want ook bij de garderobe wordt er een gesprek aangeknoopt met ons door een medewerker die de voorstelling ook net heeft gezien. Hij wenst ons na een lang, maar niet onplezierig gesprek, een veilige thuiskomst toe. Ik bereid me (mentaal) voor om de kou te trotseren. Mijn hoofd is nog druk bezig om alle indrukken die ik heb opgedaan  te verwerken. Één ding is zeker, dit was een van de meest bijzondere theaterervaringen ooit.

Nieuwe Familie

We leven in een maatschappij waarin individualisme steeds sterker de kop op lijkt te steken en mensen zich laten leiden door angst en onwetendheid. Sanne Vogel trekt zich daar niets van aan en nodigde ons uit in het meest knusse huis wat ik ooit heb gezien. Voor een voorstelling waar het vinden van nieuwe familieleden en het vertrouwen en de intimiteit die daarbij gepaard gaat, was het interieur, wat gehuld was in witte zachte dekbedden, perfect. Voeg daar drie bijzondere mensen die hun gedeelde persoonlijke verhaal vertellen aan toe, en je krijgt een voorstelling waarbij je aan het eind van de avond met een heel warm gevoel naar huis gaat.

Het voelde prettig om zo gedetailleerd het verhaal van twee vluchtelingen te horen, zonder dat ik me af hoefde te vragen of ik bepaalde vragen kon stellen. De heren deden hun hele verhaal uit de doeken zonder dat je als toeschouwer ook maar een woord hoeft te zeggen. Dat Sannes nieuwe aanwinsten een paar maanden geleden nog nooit op een podium hadden gestaan, was niet te merken. De chemie en de band en die de spelers met elkaar hebben opgebouwd, was overduidelijk en dat maakte het geheel nog prettiger om naar te kijken.

Van te voren wist ik wist niet goed wat ik moest verwachten van een documentairevoorstelling, maar de nieuwe familie Vogel wist op een hele toegankelijke wijze een heel zwaar en nog steeds actueel onderwerp te belichten en dat was heel verfrissend. Het is zo´n voorstelling waarvan je vindt dat iedereen het zou moeten zien. Maar misschien het allerbelangrijkste is de boodschap. Liefde altijd wint van haat. Daar kunnen we niet vaak genoeg aan herinnerd worden.

Open lesweek

Kom van maandag 10 tot en met zaterdag 15 september sfeer proeven en gratis proeflessen volgen tijdens onze Open lesweek. Zo krijg je meteen een goed beeld van de inhoud van de cursus en docent.

BEKIJK AANBOD